Praktyczne informacje o RRSO

RRSO
RRSO

Dzisiejszy wpis zawiera praktyczne informacje o RRSO – wskaźniku, który każdy człowiek korzystający z usług finansowych powinien umieć stosować.

Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania, bo tak rozwija się skrót RRSO, może być podawana (np. w ofertach pożyczek), ale warto umieć wyliczać ją samodzielnie. Wówczas możesz porównywać inne oferty, w przypadku których instytucje finansowe nie są zobowiązanie do jej podawania, np. lokat, leasingów i innych instrumentów finansowych, z których możesz chcieć skorzystać.

We wpisie przybliżę metodologię wyliczania oraz załączę prosty plik Excel, w którym możesz samodzielnie wyliczać RRSO.

Skąd się wzięło RRSO

RRSO upowszechniło w roku 2012, kiedy to instytucje pożyczkowe zostały zobowiązane przez Unię Europejską do publikowania tego wskaźnika w ofertach kredytów konsumenckich. Z jednej strony miało to za zadanie wyeliminować wprowadzanie konsumentów w błąd co do faktycznych, łącznych kosztów pożyczek, a z drugiej umożliwić porównanie kredytów (pożyczek) pomiędzy sobą. Używając tylko tego wskaźnika konsument powinien mieć pewność, że porównuje „jabłka z jabłkami” i może wybrać najtańszy produkt finansowy.

Jak rozumieć podawane w ofertach RRSO

Kosztem pożyczki jest nie tylko oprocentowanie podawane przez instytucję finansową. Normalną praktyką jest obciążanie pożyczkobiorcy dodatkowymi kosztami, takimi jak: prowizja za udzielenie, ubezpieczenie spłaty pożyczki, opłata za korespondencję papierową, różnego rodzaju opłaty związane z wypłatą pożyczki i jej późniejszą spłatą, itd. Tak naprawdę, firmy pożyczkowe prześcigają się w pomysłach, jakie dodatkowe opłaty można byłoby jeszcze „upchnąć” w ofercie.  Dodatkowo wyliczenie RRSO bierze pod uwagę tzw. koszt pieniądza w czasie, czyli najprościej mówiąc, o ile mniejszą wartość ma złotówka zapłacona lub otrzymana w przyszłości (np. za rok), od tej otrzymanej dzisiaj.

RRSO ma pokazywać w ujęciu procentowym jaki jest roczny koszt danej pożyczki. To trochę jak odwrotność lokaty, w przypadku której dostajesz informacje o oprocentowaniu swoich pieniędzy w skali roku. W przypadku lokat jest łatwiej ponieważ dodatkowe koszty są rzadkością. W przypadku kredytów są one standardowymi elementami, na których instytucja pożyczkowa stara się zarobić.

Wyliczanie RRSO

Postaram się przedstawić krótko i zrozumiale, jak wyliczane jest RRSO i w jaki sposób możesz zrobić to samodzielnie.

Przykład 1

W najprostszym przykładzie bierzesz pożyczkę w kwocie 100 zł i oddajesz ją po roku w kwocie 110 zł. Jaki będzie roczny koszt takiej pożyczki?

W tym przypadku kalkulacja jest bardzo prosta, wystarczy podzielić kwotę spłaconą na końcu (110 zł) przez kwotę pożyczoną (100 zł) i odjąć 1:

 110/100 – 1 = 10,00%.

Takie będzie RRSO (10%) dla tego prostego przykładu.

Przykład 2

Pora na przykład trudniejszy. Pożyczasz 100 zł i po roku oddajesz 110 zł. Do tego momentu wszystko działa jak w poprzednim przykładzie. Jedyną modyfikacją jaką wprowadzimy, będzie opłata za udzielenie pożyczki płatna w momencie jej uruchomienia w kwocie 5 zł. Jak policzyć w tym przypadku RRSO? Otóż musisz porównać kwotę spłaconą (110 zł) do faktycznie pożyczonej kwoty, którą nie będzie już 100 zł, lecz tylko 95 zł (pożyczkodawca potrącił z pożyczanych ci 100 zł, 5 zł tytułem prowizji za udzielenie pożyczki).

W tym przypadku wyliczenie RRSO będzie wyglądało następująco:

110/95 -1 = 15,79%.

Jak widać pożyczka z Przykładu 2 jest znacznie droższa od pożyczki z Przykładu 1 (15,79% vs. 10,00%).

Mam nadzieję, że te dwa proste przykłady pokazały ci już, w jaki sposób instytucje finansowe mogą podnosić koszty pożyczki, nie zmieniając oprocentowania, a jedynie dorzucając dodatkowe opłaty, które poniesiesz w związku z obsługą. Są one dodatkowym i bardzo kosztownym elementem takich pożyczek.

Przykład 3

Warunki udzielenia pożyczki są takie jak w Przykładzie 2 (kwota pożyczki 100 zł, opłata za udzielenie 5 zł), natomiast spłaty pożyczki są miesięczne i każda spłacana rata ma wynosić 9,5 zł.

Taki przykład byłby trudny do obliczenia bez użycia kalkulatora finansowego lub Excela, oraz posiadania szerszej wiedzy z obszaru matematyki finansowej. Zakładam jednak, że większość z was ma dostęp do arkusza kalkulacyjnego, dlatego w dalszej części pokażę jak poradzić sobie z kalkulacją właśnie w Excelu.

W jaki sposób mogę obliczyć RRSO dla mojej konkretnej pożyczki?

Aby zrobić to szybko i bez wchodzenia w teorię finansów możesz posłużyć się funkcją IRR dostępną standardowo w Excelu.

Za chwilę przykłady ale na początek koniecznie pamiętaj o kilku kwestiach, inaczej wynik nie będzie prawidłowy:

  • W kolejnych wierszach w Excelu wprowadzasz płatności otrzymane od pożyczkodawcy i spłacone przez ciebie do pożyczkodawcy. Co ważne każdy kolejny wiersz reprezentuje kolejny miesiąc (rok, lub inny okres czasu; ważne żeby był to zawsze ten sam okres w danej kalkulacji).
  • Wypłata pożyczki powinna następować w okresie zero.
  • Funkcja IRR ma bardzo prostą składnię. Pierwszym elementem są przepływy, które mają być brane pod uwagę, a drugim szacowany przez ciebie wynik kalkulacji (ja wpisuję z reguły 10%; nie chcę rozwijać tego tematu, gdyż będzie on miał dla ciebie marginalne znaczenie, wpisuj tak samo i będzie działać).
  • Jeżeli wprowadzasz przepływy w okresach miesięcznych, a tak będzie z reguły, to wynik kalkulacji formuły IRR musisz przemnożyć przez 12 aby otrzymać roczną stopę procentową (czyli właśnie RRSO).

Wracam zatem do przykładów i zaprezentuję jak to obliczyć w Excelu.

Przykład 1:

Wyliczenie RRSO dla najprostszej pożyczki

Jak widzisz użyłem okresów rocznych i mam tylko 2 przepływy: dodatni w kwocie 100 zł w momencie, kiedy pożyczka jest udzielana (wpisuję ją z plusem ponieważ to ja otrzymuję pieniądze) i ujemny w kwocie 110 zł (z minusem ponieważ oznacza to wypływ mojej gotówki w celu spłaty) na koniec pierwszego roku, kiedy pożyczka jest spłacana. Jak widzisz wynik obliczeń jest zgodny z tym, który pokazywałem wcześniej.

Spójrzmy jeszcze na składnię formuły IRR, która wylicza nam RRSO.

Szczegóły formuły wyliczającej RRSO

W tym przypadku wyniku nie muszę mnożyć przez 12, ponieważ zadałem do obliczenia okresy roczne (a nie miesięczne) więc wynik jest również w skali roku.

Podana w formule IRR, w nawiasie stopa 10%, nie jest wynikiem kalkulacji, zbieżność jest akurat przypadkowa, zobaczysz to zaraz w Przykładzie 2.

Przykład 2

Wyliczenie RRSO dla pożyczki z opłatą wstępną

Tym razem wynik kalkulacji jest również zgodny z wyliczeniami, które wykonaliśmy uprzednio bez pomocy Excela. Dodatkowo poniżej, pokazuję składnię formuły IRR w tym przypadku (taka sama jak w Przykładzie 1)

Jeżeli wszystko jest jasne, możemy przejść do kolejnego przykładu, który będzie w zasadzie odpowiadał rzeczywistym pożyczkom dostępnym na rynku.

Przykład 3

Rozpisujemy kolejne przepływy, tym razem miesięczne (zwróć uwagę na tytuł nagłówka tej kolumny w Excelu; w poprzednich 2 przykładach były to okresy roczne).

Wyliczenie RRSO dla pożyczki z opłatą wstępną
Formuła IRR

Bardzo ważna uwaga – spójrz na formułę wyliczenia RRSO, wynik otrzymany z formuły IRR jest pomnożony przez 12, aby otrzymać stopę procentową w skali roku(przepływy określone są bowiem w skali miesięcznej, a nie rocznej jak w poprzednich przykładach.

Jak widzisz, oprocentowanie pożyczki z Przykładu 3 jest najwyższe, a zatem jest ona najmniej opłacalna.

Myślę, że jesteś już gotowy na samodzielne policzenie RRSO dowolnego kredytu. Wystarczy, że odpowiednio zmodyfikujesz załączony plik Excel i wstawisz własne liczby (na przykład raty malejące wg proponowanego przez pożyczkodawcę harmonogramu).  Dobrej zabawy!

Rabat 10% lub raty 0% (RRSO 0% !)

Zapewne nie raz słyszałeś o takiej promocji jak w tytule i zastanawiałeś się, gdzie tkwi haczyk oraz jakie tak naprawdę jest RRSO takiej pożyczki ratalnej (no bo któż chciałby pożyczyć ci pieniądze za darmo). Pozwól, że posłużę się Excelem, aby pokazać ci w jaki sposób policzyć takie RRSO.

Kalkulacja RRSO dla promocji Raty 0% lub rabat 10%

Jak to wyliczyłem?

W okresie zero wstawiam alternatywną cenę, jaką mógłbyś zapłacić decydując się płacić natychmiast, w momencie zakupu.

Do tego mamy 12 rat po 10 zł każda, tak aby ich suma dała cenę przedmiotu przed rabatem (12 x 10 zł = 120 zł).

Wychodzi na to, że RRSO tej „pożyczki” to aż 19,9%. Zatem, jeżeli masz pieniądze np. na lokacie oprocentowanej w skali roku np. na 4%, to dużo bardziej opłaca ci się zapłacić gotówką i pieniędzy nie lokować, niż skorzystać z takich rat 0%.

Dopiero w przypadku, gdy RRSO pożyczki byłoby niższe niż oprocentowanie lokaty, istniałby ekonomiczny sens skorzystania z takiej pożyczki.

Na podobnej zasadzie działają ostatnio popularne promocję typu „2 raty gratis”. Tutaj również, w tym samym czasie masz w sklepie do czynienia z rabatami, które można uzyskać płacąc gotówką i w alternatywie rozłożenie ceny standardowej np. na 24 miesiące, gdzie 2 pierwszych rat nie płacisz. Czyli dostajesz pewien rabat (nie płacisz 2 rat), ale nie tak duży, jaki dostałbyś kupując za gotówkę (lub w innym sklepie). W tym przypadku obliczenia będą bardzo podobne do powyższego przykładu, ujmuję je w Excelu, który możesz sobie ściągnąć.

Mam nadzieję, że przedstawione praktyczne informacje o RRSO będą dla ciebie przydatne.

Dziękuję ci za lekturę i zachęcam do komentowania.

M

12 Shares:
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You May Also Like